Frequently asked questions – Students

Í frumvarpsdrögum um breytingar á lögum um háskóla er háskólasamstæða skilgreind, en í stuttu máli er hér útskýring á háskólasamstæðu. Textinn getur breyst í meðförum Alþingis.

• Háskólasamstæða er samstarfsform þar sem tveir eða fleiri sjálfstæðir háskólar sameinast undir sameiginlegri yfirstjórn. Samkvæmt frumvarpinu skiptast háskólar sem tilheyra háskólasamstæðu í samstæðuháskóla og aðildarháskóla. Samstæðuháskóli leiðir háskólasamstæðu og rektor og háskólaráð þess háskóla fer með stjórn samstæðunnar og þeirra háskóla sem undir hana heyra. Þeir háskólar sem sameinast samstæðuháskóla kallast aðildarháskólar og bera sama heiti og samstæðuháskóli auk tilvísunar til staðsetningar eða hlutverks.
• Í greinargerð með frumvarpinu er gert ráð fyrir því að við stofnun háskólasamstæðu Háskólans á Hólum og Háskóla Íslands, flytjist höfuðstöðvar Stofnunar rannsóknarsetra HÍ í Skagafjörð. 
• Frumvarpið geymir mikilvæg ákvæði sem taka sérstaklega á stöðu aðildarháskóla, til að tryggja ákveðið sjálfstæði þeirra innan háskólasamstæðunnar með því að lögfesta svokallað samstarfsráð. Samstarfsráð tekur ákvarðanir um samstarf um nám, kennslu og rannsóknir, auk ákvarðana sem varða þróun og starfsemi aðildarháskóla innan háskólasamstæðunnar. Óheimilt er að taka ákvarðanir sem varða grundvallarbreytingar á starfsemi og námsskipan aðildarháskóla, án þess að þær hafi hlotið einróma samþykki í samstarfsráði. Samstarfsráðið er því með neitunarvald.
• Við undirbúning að stofnun háskólasamstæðu Háskóla Íslands og Háskólans á Hólum hafa verið settir á laggirnar nokkrir lykilhópar sem fjalla um skilgreind verkefni t.d. um rannsóknir, annar fjallar um mannauð og kennsluhópur vinnur með ýmis mál er lúta að námi og kennslu ásamt stoðþjónustu við nemendur og kennara. Fulltrúi nemenda situr í kennsluhópnum. 

Nánar verður fjallað um framgang verkefnisins á síðunni Um verkefnið og Tímalína.

Nei, engar breytingar verða á námsbrautarlýsingum eða námsframboði nema þær beytingar sem skólarnir hafa þegar ákveðið að gera fyrir 1. mars 2026. 

• Þegar háskólasamstæðan hefur verið stofnuð þá verður námsframboð Háskóla Íslands og Háskólans á Hólum samkvæmt námskrám skólanna fyrir skólaárið 2026-2027. 

• Mögulega verða nýjar eða breyttar námsbrautir í boði en frá 1. mars 2026 verður hægt að sjá námsframboð skólanna fyrir næsta skólaár. 

Nei, inntökuskilyrði eru ákveðin samkvæmt reglum skólanna og sérstök inntökuskilyrði og inntökupróf verða með þeim hætti sem þegar gilda um námsleiðir skólanna. Svið og deildir innan háskólasamstæðu geta breytt inntökuskilyrðum þegar kennsluskrár skólaára eru birtar í Uglu og á umsóknarvef fyrir hvert skólaár. Það er samkvæmt reglum sem gilda nú þegar í hverjum skóla og ef breyta á inntökuskilyrðum hafa skólarnir, svið og deildir ákveðnar reglur sem lýsa því ferli. 

• Já, þú getur tekið námskeið í báðum skólum í samráði við kennsluskrifstofu þess sviðs sem þú innritast í Háskóla Íslands en við kennsluskrifstofu Háskólans á Hólum ef þú ert nemandi þar.
• Námskeið verða metin milli skóla í samræmi við reglur sem gilda í hvorum skóla.
• Nemendur greiða eitt skráningagjald í háskólasamstæðunni svo nemendur greiða ekki sérstaklega fyrir það að taka námskeið milli skólanna.
• Nemendur þurfa að uppfylla skilyrði þess námskeiðs sem um ræðir og samkvæmt þeim reglum sem gilda í þeim skóla. Það á líka við um reglur um námsmat og skil.
• Í samstæðunni eru námskeið bæði fjarnámskeið og staðnámskeið og því þarf að velja námskeið á milli skóla með tilliti til þess.

Nei, engar breytingar á námsleiðum eða tilfærsla á námi verður vegna stofnunar háskólasamstæðunnar. Námið í Háskóla Íslands og við Háskólann á Hólum verður með sama hætti og birtist í kennsluskrá 2026-2027. 

Staðarlotur og fjarnám í ferðamálafræði og fiskeldis- og fiskalíffræði á Hólum verður skipulagt með sama hætti og áður. Hestafræðin verður áfram sem staðnám á Hólum og örnám í járningum verður áfram skipulagt sem fjarnám með staðarlotum á Hólum.

Nám í Háskóla Íslands fer fram á þeim stöðum og með þeim hætti sem skólinn skipuleggur. Skipulag alls náms í báðum skólum er í höndum sviða og deilda eins og verið hefur.

Já, fyrst og fremst til nemenda við Háskólann á Hólum sem munu frá aðgang að allri þjónustu sem nú þegar er við Háskóla Íslands. Nemendur Háskólans á Hólum hafa þegar fengið aðgang að þjónustu Ritvers HÍ. Dæmi um þjónustu sem Háskóli Íslands býður uppá fyrir nemendur er:

• Náms- og starfsráðgjöf
• Sálfræðiþjónusta
• Aðgangur að þjónustu Landsbókasafns/Háskólabókasafns, m.a. aðgangur að rafrænum gagnasöfnum, rafrænum bókum og aðstoð við heimildaleit
• Ýmsar áskriftir að forritum og öppum, leiðbeiningar og aðstoð varðandi UT þjónustu
• Leiðbeiningar og aðstoð með ýmis mál, hvort sem það snýr að námi eða persónulegum málum nemenda
• Nemendur Háskólans á Hólum geta nýtt sér þjónustu og aðstöðu í byggingum HÍ, fengið aðgang að bílastæðum og nýtt afsláttarkjör sem nemendum samstæðunnar standa til boða.
• Þjónustumiðja – upplýsingagjöf um allt er tengist því að vera nemandi í háskólasamstæðunni. 

Nánari útfærsla á skipulagi þjónustunnar er í vinnslu og verður stöðugt í þróun. Allir nemendur HH og HÍ hafa aðgang að sömu þjónustu hvar sem þeir eru staðsettir og óháð því hvort þú ert fjarnemi eða staðarnemi.

Þrátt fyrir að starfsfólk og aðstaða stoðþjónustu sé í byggingum Háskóla Íslands á höfuðborgarsvæðinu verður skipulögð þjónusta fyrir nemendur sem eru í Skagafirði með því að nota fjarþjónustu og í einhverjum tilfellum verður boðið upp á staðþjónustu í Skagafirði.

Þessi upptalning er einungis brot af þeirri stoðþjónustu sem samstæðuháskólinn mun bjóða upp á. Nemendur eru hvattir til að senda fyrirspurnir og/eða koma með ábendingar varðandi stoðþjónustuna.

• Þegar háskólasamstæðan hefur verið stofnuð þá verður sameiginleg Ugla fyrir Háskóla Íslands og Háskólann á Hólum.

• Upplýsingar sem þegar eru til í Uglu verða áfram aðgengilegar. Burtséð frá stofnun háskólasamstæðu þá er verið að uppfæra útlit og uppbyggingu Uglunnar. 

• Uglan verður áfram mikilvæg upplýsingaveita og öflugt verkfæri fyrir nám og kennslu í háskólasamstæðunni.

Nei, þú þarft ekki að gera neitt annað en að vera viss um að hafa valið námskeið í Uglu fyrir næstu haustönn á núverandi námsleið eða þeirri námsleið sem þú ætlar að stunda nám á haustið 2026.

• Frumvarpið gerir ráð fyrir uppbyggingu rannsóknarhúsnæðis fyrir lagareldi og kennsluhúsnæði fyrir nám og kennslu í ferðamálafræði og fiskeldis- og fiskalíffræðideild Háskólans á Hólum. Sú uppbygging verður á Sauðárkróki. 

• Uppbygging náms og kennslu í hestafræði verður á hesthússvæðinu á Hólum. Unnið er að skipulagsmálum og þarfagreiningu hvað varðar aðstöðu. Núverandi kennslu- og skrifstofuhúsnæði í aðalbyggingu Háskólans á Hólum verður selt og fundið nýtt hlutverk. Nú þegar hefur hluti starfsfólks í stoðþjónustu og kennarar í ferðamálafræði flutt starfsstöðvar sínar á Faxatorg á Sauðárkróki en verða áfram með aðstöðu á Hólum þegar þess þarf. 

• Starfsfólk í stoðþjónustu mun starfa milli eininga innan samstæðunnar en allar útfærslur eru eftir og skilgreinast eftir því hvernig frumvarpið um háskólasamstæðu verður samþykkt. Nemendur Háskólans á Hólum munu í einhverjum tilfellum vera í samskiptum við starfsfólk stoðþjónustu háskólasamstæðunnar með fjarþjónustu en jafnframt verður stoðþjónusta á staðnum skilgreind út frá þörfum nemenda.

Nei, engar breytingar verða á réttindum nemenda til að sækja um á nemendagörðum hvort sem það er á höfuðborgarsvæðinu eða á Hólum í Hjaltadal. Upplýsingar um nemendagarða verða á heimasíðum samstæðunnar.

• Stjórn Stúdentafélags Hólaskóla hafa verið í samræðum við Stúdentaráð HÍ um málefni er varða réttindi nemenda í samstæðuháskóla. Þar er jafnframt rætt um félagslíf innan samstæðunnar og stúdentakort.
• Upplýsingar hvað varðar þessa þætti verða birtar nemendum hér þegar ákvörðun liggur fyrir.

• Í frumvarpinu er fjallað um samstarfsráð sem verður mikilvægur hlekkur í starfsemi háskólasamstæðunnar. Samstarfsráð fer með mikilvægar ákvarðanir sem varða m.a. samstarf um nám, kennslu og rannsóknir, auk ákvarðana sem varða þróun og starfsemi aðildarháskóla innan háskólasamstæðu. Samstarfsráð markar jafnframt stefnu og er ráðgefandi fyrir rektor og háskólaráð um málefni aðildarháskóla. Ákvarðanir sem varða grundvallarbreytingar á starfsemi og námsskipan aðildarháskóla er óheimilt að taka, án þess að þær hafi hlotið einróma samþykki í samstarfsráði. Nánar skal kveðið á um hlutverk og verkefni samstarfsráðs í starfsreglum sem ráðið setur sér, að fengnu samþykki háskólaráðs.
• Rektor og forseti hvers aðildarháskóla eiga sæti í ráðinu og skal rektor vera formaður. Auk þeirra situr einn fulltrúi samstæðuháskóla og einn fulltrúi hvers aðildarháskóla í ráðinu. Rektor og forsetar skulu tilnefna fulltrúa frá sínum skóla í ráðið.

Samkvæmt lögum um opinbera háskóla er hlutverk háskólaráðs mjög víðtækt og ráðið markar meðal annars heildarstefnu í kennslu og rannsóknum og mótar skipulag háskóla. Frumvarpið gerir vissulega ráð fyrir veigamiklu hlutverki samstarfsráðs varðandi m.a. samstarf um nám, kennslu og rannsóknir, auk ákvarðana sem varða þróun og starfsemi aðildarháskóla innan háskólasamstæðunnar. Engu að síður er æskilegt að meðal fulltrúa í háskólaráði sé þekking og reynsla af háskóla- og rannsóknarstarfi á landsbyggðinni. Því er lagt til að gerð sé krafa um að annar af tveimur fulltrúm sem ráðherra tilnefnir í háskólaráð, hafi slíka þekkingu og reynslu. 

Tilnefning fulltrúa ráðherra í háskólaráð háskólasamstæðunnar kemur fyrst til framkvæmda hinn 1. júlí 2026, þegar nýtt háskólaráð Háskóla Íslands tekur til starfa.

Nýtt háskólaráð verður því skipað með þessum hætti (sbr. 6. gr. í lögum nr. 85/2008 og með fyrirvara um samþykki frumvarpsins):

Í háskólaráði háskóla með fleiri en 5.000 nemendur skulu auk rektors eiga sæti tíu fulltrúar, tilnefndir til tveggja ára í senn:

• Þrír fulltrúar háskólasamfélagsins tilnefndir af háskólafundi.
• Tveir fulltrúar tilnefndir af heildarsamtökum nemenda við háskólann.
• Tveir fulltrúar tilnefndir af ráðherra. (sbr. drögin skal annar þeirra hafa þekkingu og reynslu af háskóla- og rannsóknarstarfi á landsbyggðinni).
• Þrír fulltrúar tilnefndir af þeim fulltrúum sem fyrir eru í háskólaráði.

Nánari upplýsingar um stjórnskipan opinberra háskóla er lýst í lögum nr. 85/2008: Lög um opinbera háskóla | Lög | Alþingi 

• Í frumvarpinu kemur fram að samstæðuháskóli (hér Háskóli Íslands) leiðir háskólasamstæðu og rektor og háskólaráð þess háskóla fer með stjórn samstæðunnar og þeirra háskóla sem undir hana heyra. Þeir háskólar sem sameinast samstæðuháskóla kallast aðildarháskólar (hér Háskólinn á Hólum) sameinast undir merkjum háskólasamstæðu, sem lýtur sameiginlegri yfirstjórn. 
• Innan háskólasamstæðu skulu aðildarháskólar hafa sömu stöðu og skólar eða fræðasvið innan samstæðuháskóla samkvæmt IV. kafla laga um opinbera háskóla. Daglegri starfsemi aðildarháskóla stýrir forseti skólans sem ráðinn er af rektor að undangenginni auglýsingu. Forseti aðildarháskóla skal hafa sama hlutverk og stöðu og aðrir forsetar skóla eða fræðasviða innan samstæðuháskóla. Þá skal sérstök stjórn starfa við aðildarháskóla sem gegnir sama hlutverki og stjórnir skóla eða fræðasviða.
• Samstæðuháskóli fer með sameiginlega stjórnsýslu og stoðþjónustu háskólasamstæðu á grundvelli reglna sem háskólaráð setur.
• Um stöðu aðildarháskóla, ráðningu, skipan og hlutverk forseta og stjórnar aðildarháskóla skal nánar kveðið á um í reglum sem
  háskólaráð setur, að fengnu samþykki samstarfsráðs.
• Frekari vinna við stjórnskipulagið innan samstæðunnar hefst þegar frumvarpið hefur verið afgreitt af Alþingi. 

• Hvað varðar gæðamálin þá njóta Háskóli Íslands og Háskólinn á Hólum formlegrar viðurkenningar á fræðasviðum sínum í samræmi við lög um háskóla, nr. 63/2006. Gæðamat háskóla hefur það hlutverk að meta hvort íslenskir háskólar standist lögbundin skilyrði og kröfur til að hljóta viðurkenningu ráðuneytis háskólamála. Gæðamat háskóla grundvallar starf sitt á stöðlum og nýjustu viðmiðum sem tíðkast í gæðastarfi á Evrópska háskólasvæðinu, auk þess að uppfylla innlendar kröfur um gæðastarf í háskólum. 
• Gæðamat háskóla framkvæmir reglubundnar stofnanaúttektir sem grundvallast á formlegri viðurkenndri aðferðafræði í því skyni að tryggja að íslenskir háskólar sinni innra gæðamati og umbótum í allri starfsemi sinni. Háskóli Íslands og Háskólinn á Hólum reka hvor um sig sín formlegu gæðakerfi sem lúta að kjarnastarfsemi skólanna og stoðþjónustu þeirra. Rektorar og háskólaráð beggja skóla bera ábyrgð á þessum kerfum gagnvart ráðuneyti háskólamála og Gæðamati háskóla. 
• Háskólasamstæðan mun verða með eitt formlegt gæðakerfi. Mun forseti aðildarháskóla, líkt og fræðasviðsforsetar Háskóla Íslands, bera ábyrgð á gæðum starfsemi sinna rekstrareininga gagnvart rektor og háskólaráði. Í háskólasamstæðu verður innra gæðastarf þannig sameiginlegt fyrir Háskóla Íslands og Háskólans á Hólum og reglubundnar stofnanaúttektir Gæðamats háskóla taka til háskólasamstæðunnar í heild.
• Í samræmi við Gæðamat háskóla verður aðkoma nemenda innan samstæðunnar afar mikilvæg í öllu gæðastarfi.